ڕەنگڤەدانا سیاسى یا بیردوزێن ناسیۆنالیزمێ ل سەر ناسیۆنالیزما کوردى
Abstract
ڤەکۆلین ل سەر تێگەهـ و شرۆڤەکاریا ناسیۆنالیزمێ فرە ڕەهەندییە، تیۆرێن جوراوجورێن گرێدایى ب خواندنێن ناسیۆنالیزمێ، ئێک ژ ئەڤان ڕەهەندانە. هندەک تیۆرێن ناسیۆنالیزمێ ل سەدێ ٢١ێ گرنگیەکا تایبەت بخۆڤە وەرگرتییە و ئەڤ چەندە هەڤبەستە ب کۆمەکا ئەگەران کو بەرزبوونا ڕێژا دەولەتان ل سەر بنیاتێ ئەتنیک-نەتەوە، ب تایبەت ل هەرێمێن د قوناغا گەشەسەندنێدا، ئێک ژ فاکتەرێن سەرەکییە. بۆ نموونە، وەک تیۆرا مۆدێلا کو Gellner گرنگیێ پێددەت یا بناڤێ مۆدێرنیزم یان نویگەرایى (modernism)، ناسیۆنالیزم ژ ئەنجامێ ناکۆکیێن جڤاکى-ئەتنیکى سەرهەلدایە. ئانکو ژ هەمیا گرنگتر، دەربازبوونا جڤاکى ژ جڤاکەکێ کشتوکالى بۆ جڤاکەکێ پیشەسازى. بەلێ تیۆرا ئەزەلگەرایى (primordialism) بەروڤاژیا تیۆرا نویگەرایى هەلسەنگاندنێ بۆ ناسیۆنالیزمێ دکەت و تەکەزى ل سەر ڤێ چەندێ دکەت کو نەتەوە ناسیۆنالیزمێ درستدکەت، بەلێ نوێگەرایى بەروڤاژیا ڤێ چەندێیە. د ئەڤێ ڤەکۆلینێدا دێ هەلسەنگاندن بۆ ئەڤان تیۆران و هندەک تیۆرێن دیترێن مینا ئەتنیک-سیمبۆلگەرایى (ethno-symbolism) گرێدایى ب هزرا ناسیۆنالیزمێ هێتەکرن ئەوێن تایبەت ب پرسێن دەستەبەرکرنا مافێ-چارەنڤیس یان بابەتێ سەربخۆیێ کو بۆ نەتەوەیێن مینا کوردان گرنگیەکا تایبەت هەیە. د ڤێ ڤەکۆلینێدا دێ بزاڤ هێتەکرن تیۆرێن ناسیۆنالیزمیێن پێتر ب کێشا ناسیۆنالیزما کوردى گرێدایى بهێنە دەستنیشانکرن و هەلسەنگاندن. هەلبەت قوناغێن گەشەکرن و گرنگیدان ب بنەمایێن کلتورى کارەکێ پێش مەرجە بۆ پرسێن سیاسیێن د چارچووڤێ مافێ-چارەنڤیسدا دهێنە شۆپاندن، لەوما ئەڤ تیۆرێن دهێنە گەنگەشەکرن هەم هەلسەنگاندن بۆ بها و نرخێن کلتورى دکەت و هەم ژى بارگرانى دێ پێتر ل سەر پرسێن پێڤاژویا سیاسى بیت.
